Geplaatst op: 12 november 2020

Hoe de stem van de gemeenschap in complexe zorgvraagstukken het significante verschil maakt

Het is bekend, de organisatie van zorg in Nederland kent grote problemen en het systeem is overbelast. Veel oplossingsrichtingen dragen integraal bij maar er is nog weinig aandacht voor de échte behoefte van de gemeenschap/burger bij complexe vraagstukken.

De omslag van zorgsysteem kan opgelost worden door een verscheidenheid aan systeem-, beleid- en omgevingsveranderingen. Deze veranderingen samen moeten voor een tendens zorgen die de grafieken positiever doet uitvallen en daardoor dus de toekomst van zorg weer bestendig maakt.

Door het hele land komen organisaties samen om deze uitdaging met elkaar aan te gaan. Een van de manieren is om middels een populatiegerichte werkwijze aan de slag te gaan. De inrichting en het samenspel gaat gepaard met goed bestuur. In dit goede bestuur worden ambities, doelstellingen en afspraken over werkwijze en samenwerking met elkaar besproken. Een moeilijk proces want daar waar systemen veranderd moeten worden willen mensen van nature vaak vasthouden aan het oude bekende. Meestal is er wel de wens om te veranderen maar de impact is groot en soms niet te overzien. Iedere partij heeft zijn eigen belang. In het spel van de belangen zou echter maar één belang bovenop moeten staan. Het belang van de gemeenschap of de populatie.

Gemeenschap
Gemeenschappen kent men in verschillende vormen en soorten. Binnen een gemeenschap komen diverse culturen voor. Het begrijpen van de populatie, met zijn cultuurverschillen over hoe men omgaan met gezondheid, gedrag, zelfmanagement en welzijn, kan een significante rol van betekenis zijn voor programmamakers. Het doen van een Community Needs Assesment,  door een toetsing van sociale- , epidemiologische- en economische data, geeft programmamakers een richting waarop succesvolle programma’s worden gebouwd die aansluiten bij de wensen en behoeftes van de mens.

Chang (1994) is een van de voorlopers op dit onderwerp. Volgens Chang is de Needs, heel breed. Het gaat om het gat tussen wat is en wat zou kunnen.  Met de behoefte van de populatie voorop wordt dit gat zichtbaar en kunnen programmamakers hun koers beter uit zetten. De sociale behoefte is vaak onderbelicht in programma’s. Die sociale behoefte is nou net die pijler die nodig is om de mens achter de zorg beter in beeld te krijgen. Ik zou graag een voorbeeld willen geven die ik via Chantal Walg ken, mijn collega van Anders Gezond.

Voorbeeld
Zij omschrijft een situatie van haar werk in Afrika. Toen bleek dat er veel kindsterfte was in de landen daar door verkeersongelukken. Het bleek dat ouders de kinderen weinig in autostoeltjes deden. Allerlei marketingcampagnes hadden weinig effect. Tot op het moment dat er lokaal onderzoek werd gedaan. Door heel lokaal uit te vragen waarom ouders hun kinderen niet in autostoeltjes zetten, kwam men tot de conclusie dat geloof een grote rol speelt. Doordat hun geloof zo sterk was lieten zij het lot van hun kinderen over aan hun god. Dus als god besloot hun kind te nemen door een auto ongeluk dan was het Gods wil. Met deze kennis gingen programmamakers in gesprek met priesters en dominees en middels hun diensten werd nu ingezet op het gebruik van autostoeltjes. De autostoeltjes werden gezegend en het gebruik ervan nam toe. Het bleek een effectieve methode die de kindersterfte om die reden enorm deed reduceren.  Een community needs assesment lijkt heel complex maar aansluiten bij de doelgroep is in veel verschillende werkdomeinen een heel logische stap. Het gat tussen “wat is” en “wat kan” werd hier opgevuld door de dominee.

Een mooi voorbeeld die ook hier in Nederland aan de orde is. Denk aan de culturele aspecten die verschillen per regio. Zo zie je verschillen in drankgebruik onder jongeren als je dit vergelijkt tussen de achterhoek of bijvoorbeeld de randstad. In de achterhoek kent men het concept van “drinken in de keet”, dit fenomeen komt niet of nauwelijks voor in de randstad. Het is interessant om uit te zoeken waarom dit zo is. Waar heeft het drankgebruik mee te maken? Geld? Verveling? Etc. Hoe beter we weten waarom een jongere dit doet en hoe dit zo is ontstaan hoe beter we het systematisch kunnen veranderen.

Organisatiestrategie
Aansluiten bij de gemeenschap en de onderlinge culturele verschillen is niet alleen zien wat de mensen nodig hebben. Het is, zoals Chang mooi verwoord, “een populatie organisatie strategie.” “Het doen van een rigoureuze en creatieve Community Needs Assesment geeft individuen een stem. Een stem die van significante invloed is op het systeem veranderende programma.

Gerelateerde items

Veel belangstelling voor Webinar Oncologiezorgnetwerken in beeld

Maandag 20 juni jl. volgden bijna 250 mensen het webinar Oncologiezorgnetwerken in beeld.... Lees meer

Start Zomer Challenge over Positieve Gezondheid

Proscoop start met een Zomer Challenge voor (zorg)professionals om Positieve Gezondheid (... Lees meer